Với sự tăng trưởng liên tục của thị trường nội địa và sự trỗi dậy của lực lượng lao động trẻ, có trình độ cao, triển vọng kinh tế của Việt Nam ngày càng trở nên rõ ràng. Dự kiến trong vài năm tới, kinh tế Việt Nam sẽ tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng hàng năm ở mức 6%. Tuy đã thu hút được lượng lớn vốn đầu tư nước ngoài, các doanh nghiệp nước ngoài vẫn phải đối mặt với một số thách thức không thể bỏ qua khi gia nhập thị trường này. Việt Nam đã thành công chuyển mình từ một quốc gia nghèo trở thành nền kinh tế có thu nhập trung bình. Năm 2023, GDP Việt Nam tăng trưởng 5,05% và vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) cũng tăng 3,5%, đạt 23,18 tỷ USD. Dù ngành sản xuất và bất động sản thu hút nhiều vốn đầu tư nhất, các ngành điện lực, ngân hàng và dịch vụ tài chính cũng theo sát phía sau. Tuy nhiên, nhiều thách thức vẫn còn tồn tại, chẳng hạn như chuyển đổi số còn chậm, chính sách tài chính triển khai chưa đồng bộ.
Dưới đây là 9 thách thức phổ biến mà các doanh nghiệp nước ngoài thường gặp phải khi kinh doanh tại Việt Nam và các chiến lược đối phó tương ứng:
Tính phức tạp của quy trình đăng ký doanh nghiệp
Mặc dù Việt Nam đã áp dụng nhiều biện pháp nhằm đơn giản hóa quy trình đăng ký kinh doanh, các doanh nghiệp nước ngoài vẫn phải đối mặt với nhiều thủ tục và yêu cầu phức tạp khi thành lập công ty. Theo Chỉ số Phức tạp Kinh doanh Toàn cầu năm 2024, Việt Nam xếp thứ 49. Mặc dù một số bước đã được đơn giản hóa, quy trình và thời gian đăng ký vẫn còn khá rườm rà. Doanh nghiệp cần tìm hiểu kỹ các yêu cầu pháp lý trước khi vào thị trường để đảm bảo tuân thủ đầy đủ và triển khai hoạt động suôn sẻ.
Yêu cầu về ngôn ngữ và chứng nhận tài liệu
Tất cả các tài liệu bằng văn bản tại Việt Nam bắt buộc phải được trình bày bằng tiếng Việt. Các tài liệu nước ngoài cần được dịch thuật công chứng sang tiếng Việt, được chứng nhận tại tòa án nước sở tại và hợp pháp hóa lãnh sự tại Đại sứ quán Việt Nam. Dù một số quy trình đã được số hóa, yêu cầu về ngôn ngữ và chứng thực thay đổi thường xuyên khiến doanh nghiệp quốc tế phải chịu thêm gánh nặng hành chính. Do đó, việc chuẩn bị tài liệu theo đúng tiêu chuẩn địa phương từ sớm là yếu tố then chốt để tránh những rắc rối không đáng có.
Tỷ giá hối đoái và quản lý tiền tệ
Đồng Việt Nam (VND) đang áp dụng cơ chế neo tỷ giá có điều chỉnh so với USD, giúp mang lại sự ổn định tương đối và giảm thiểu rủi ro biến động tỷ giá. Tuy nhiên, quản lý ngoại hối tại Việt Nam vẫn còn nghiêm ngặt. Dù luồng vốn ngoại vào được kiểm soát linh hoạt hơn, việc chuyển vốn ra nước ngoài vẫn chịu nhiều giới hạn, có thể ảnh hưởng đến việc điều phối tài chính của các doanh nghiệp đa quốc gia. Do đó, doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý đến chính sách liên quan đến tỷ giá và thanh khoản khi đầu tư tại Việt Nam.
Thách thức trong tuân thủ thuế
Chính phủ Việt Nam gần đây đã thực hiện nhiều cải cách nhằm đơn giản hóa thủ tục thuế và cải thiện môi trường kinh doanh. Việc triển khai hóa đơn điện tử và rút gọn quy trình kê khai đã giúp nâng cao hiệu quả. Tuy nhiên, tuân thủ thuế vẫn là một thách thức lớn đối với các doanh nghiệp nước ngoài. Luật thuế thay đổi liên tục đòi hỏi doanh nghiệp phải cập nhật kịp thời để tránh vi phạm và bị xử phạt.
Thanh toán tài chính và sự phát triển của hệ thống ngân hàng
Hệ thống ngân hàng Việt Nam khởi đầu muộn nhưng đã phát triển nhanh chóng trong những năm gần đây. So với các thị trường khác tại châu Á, tiến trình số hóa tài chính của Việt Nam vẫn còn chậm, nhưng đại dịch COVID-19 đã thúc đẩy mạnh mẽ việc áp dụng thanh toán không dùng tiền mặt. Sự trỗi dậy của ngành công nghệ tài chính dự báo sẽ đưa hệ thống ngân hàng Việt Nam tiến xa hơn về đổi mới trong tương lai. Các doanh nghiệp nước ngoài cần tìm hiểu kỹ hệ sinh thái ngân hàng và nền tảng thanh toán địa phương để đảm bảo dòng tiền được vận hành ổn định.
Vấn đề minh bạch
Mặc dù chính phủ Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển đổi số và các biện pháp chống tham nhũng nhằm nâng cao hiệu quả hành chính, nhiều hệ thống vẫn đang trong quá trình hoàn thiện. Một số thiếu sót và giới hạn về hiệu quả dịch vụ vẫn tồn tại. Để ứng phó với những khó khăn không cần thiết và sai sót có thể xảy ra, doanh nghiệp nên duy trì liên lạc thường xuyên với các cơ quan chức năng, đảm bảo hoạt động tuân thủ pháp luật và cập nhật các chính sách liên quan kịp thời.
Bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ
Mặc dù chính phủ Việt Nam đã ban hành các quy định liên quan đến bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, nhưng việc thực thi vẫn chưa thực sự hiệu quả. Các vấn đề như vi phạm bản quyền và xâm phạm tài sản trí tuệ vẫn còn tồn tại. Đặc biệt đối với các doanh nghiệp nước ngoài, việc bảo vệ thương hiệu, công nghệ và thành quả đổi mới là một thách thức lớn khi bước vào thị trường Việt Nam. Doanh nghiệp nên đăng ký đầy đủ nhãn hiệu và bằng sáng chế trước khi gia nhập thị trường để tránh rủi ro pháp lý.
Vấn đề tham nhũng
Mặc dù chính phủ Việt Nam đã tăng cường nỗ lực chống tham nhũng trong những năm gần đây và ký kết các văn bản xử phạt vi phạm, nhưng tham nhũng vẫn phổ biến ở một số khu vực và ngành nghề. Doanh nghiệp nước ngoài có thể gặp phải những yêu cầu không chính thức khi hợp tác với các công ty quốc doanh hoặc doanh nghiệp địa phương, chẳng hạn như chi phí “bôi trơn” hoặc các khoản phạt không rõ ràng. Dù tình trạng này đang dần được cải thiện, nhưng vẫn là thực tế mà doanh nghiệp nước ngoài cần lường trước và ứng phó phù hợp.
Khác biệt văn hóa kinh doanh
Văn hóa kinh doanh tại Việt Nam chịu ảnh hưởng sâu sắc từ tư tưởng Nho giáo và các mối quan hệ xã hội đóng vai trò quan trọng trong các giao dịch thương mại. Việc xây dựng lòng tin với đối tác kinh doanh tại Việt Nam thường mất nhiều thời gian, và lòng tin đó thường được thiết lập thông qua mối quan hệ cá nhân hoặc giới thiệu. Hiểu và tôn trọng văn hóa kinh doanh địa phương – đặc biệt là tầm quan trọng của việc ra quyết định tập thể – sẽ giúp doanh nghiệp nước ngoài hòa nhập và hoạt động hiệu quả hơn tại thị trường này.
Thị trường lao động đầy thách thức
Việt Nam có lực lượng lao động trẻ, dồi dào và cạnh tranh. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển kinh tế, thị trường nhân sự cũng trở nên cạnh tranh khốc liệt hơn. Khi tuyển dụng, doanh nghiệp không chỉ cần cân nhắc chi phí lương mà còn phải chú trọng đến kỹ năng chuyên môn, đào tạo nghề và chiến lược giữ chân nhân viên. Để thu hút và giữ chân nhân tài, các công ty nên cung cấp chế độ đãi ngộ hấp dẫn hơn, cơ hội phát triển nghề nghiệp rõ ràng và nâng cao cảm giác gắn bó cho người lao động.
Liên hệ với chuyên gia địa phương của Vanzbon
Vanzbon đã xây dựng đội ngũ tại chỗ tại Việt Nam, với kinh nghiệm bản địa hóa và năng lực chuyên môn đã được kiểm chứng. Chúng tôi sẵn sàng hỗ trợ doanh nghiệp toàn diện, từ việc thành lập công ty đến tối ưu hóa hoạt động kinh doanh hiện có. Chúng tôi cung cấp các giải pháp tùy chỉnh, giúp doanh nghiệp tự tin chinh phục thị trường Việt Nam. Hãy liên hệ ngay với chúng tôi để bắt đầu hành trình kinh doanh tại Việt Nam!
