Nhà đầu tư nước ngoài có thể sở hữu 100% vốn tại Việt Nam không? Phân tích ranh giới giữa công ty 100% vốn nước ngoài và liên doanh

Vanzbon > tin tức > Điều kiện gia nhập & giấy phép > Giấy phép ngành nghề > Nhà đầu tư nước ngoài có thể sở hữu 100% vốn tại Việt Nam không? Phân tích ranh giới giữa công ty 100% vốn nước ngoài và liên doanh
Mục lục

Đặt lịch tư vấn miễn phí

Trong những năm gần đây, nhờ môi trường chính trị ổn định, quy mô kinh tế tiếp tục tăng trưởng và chiến lược tham gia sâu vào hội nhập kinh tế khu vực, Việt Nam đã trở thành một điểm đến quan trọng của dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài. Đối với nhà đầu tư nước ngoài dự kiến gia nhập thị trường Việt Nam, một câu hỏi pháp lý nền tảng luôn đi xuyên suốt quá trình ra quyết định đầu tư: trong điều kiện nào có thể thành lập doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài và nắm giữ 100% vốn, còn trong trường hợp nào phải đưa đối tác Việt Nam vào cơ cấu để kinh doanh dưới hình thức liên doanh?

Câu trả lời phụ thuộc vào toàn bộ hệ thống tuân thủ về tiếp cận thị trường dành cho nhà đầu tư nước ngoài theo pháp luật Việt Nam. Bài viết này xuất phát từ Luật Đầu tư của Việt Nam và các văn bản hướng dẫn liên quan, qua đó phân tích có hệ thống khung pháp lý về giới hạn tỷ lệ sở hữu nước ngoài, tiêu chí phân loại ngành nghề, nguyên tắc áp dụng điều ước quốc tế và các yêu cầu tuân thủ về thủ tục, nhằm cung cấp cho nhà đầu tư một hướng dẫn vừa chuyên môn vừa có tính thực tiễn.

1. Cơ sở pháp lý: sự hình thành và phát triển của cơ chế danh mục hạn chế

1.1 Từ “danh mục cho phép” sang “danh mục hạn chế”

Ngày 17/6/2020, Quốc hội Việt Nam thông qua Luật Đầu tư số 61/2020/QH14 (sau đây gọi là “Luật Đầu tư 2020”), có hiệu lực từ ngày 01/01/2021 và thay thế Luật Đầu tư số 67/2014/QH13 trước đó. Một trong những đổi mới thể chế quan trọng nhất của Luật Đầu tư 2020 là lần đầu tiên Việt Nam đưa cơ chế “danh mục hạn chế tiếp cận thị trường” vào hệ thống pháp luật đầu tư.

Theo cơ chế này, nhà đầu tư nước ngoài được hưởng nguyên tắc đối xử quốc gia trong hoạt động đầu tư — tức là, trừ các ngành nghề được quy định rõ trong danh mục hạn chế, nhà đầu tư nước ngoài được áp dụng điều kiện tiếp cận thị trường như nhà đầu tư trong nước. Cách tiếp cận này khác căn bản với logic “chỉ được vào khi có tên trong danh mục cho phép” trước đây, đồng thời thể hiện bước mở cửa thực chất của Việt Nam trong chính sách thu hút vốn nước ngoài.

1.2 Cấu trúc cụ thể của danh mục hạn chế

Ngày 26/3/2021, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định số 31/2021/NĐ-CP (sau đây gọi là “Nghị định 31”), quy định chi tiết một số điều của Luật Đầu tư 2020 và chính thức công bố Danh mục ngành, nghề hạn chế tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài dưới hình thức Phụ lục I. Danh mục này bao gồm tổng cộng 84 ngành nghề, trong đó:

  • Ngành, nghề chưa được tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài (Phụ lục I, Mục A): 25 ngành nghề
  • Ngành, nghề tiếp cận thị trường có điều kiện đối với nhà đầu tư nước ngoài (Phụ lục I, Mục B): 59 ngành nghề

Cần lưu ý rằng Nghị định số 239/2025/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 03/9/2025, đã chuyển 2 ngành thuộc nhóm cấm — sản xuất, mua bán vũ khí đạn dược; sản xuất quân trang, quân dụng và trang thiết bị cho lực lượng vũ trang — sang nhóm tiếp cận có điều kiện. Do đó, tính đến giữa năm 2026, cách phân loại thực tế là 23 ngành nghề chưa được tiếp cận và 61 ngành nghề tiếp cận có điều kiện, trong khi tổng số ngành nghề vẫn là 84.

Ngoài ra, Phụ lục IV của Luật Đầu tư 2020 cũng liệt kê danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện áp dụng cho tất cả nhà đầu tư, bao gồm cả nhà đầu tư trong nước và nước ngoài, với 227 ngành nghề. Khi tham gia các ngành này, nhà đầu tư nước ngoài không chỉ phải đáp ứng điều kiện chung áp dụng cho nhà đầu tư trong nước, mà còn phải đáp ứng thêm các điều kiện tiếp cận thị trường theo Phụ lục I, Mục B của Nghị định 31.

1.3 Xu hướng mới của Luật Đầu tư sửa đổi năm 2026

Ngày 11/12/2025, Quốc hội Việt Nam thông qua Luật sửa đổi, bổ sung Luật Đầu tư, có hiệu lực từ ngày 01/3/2026. Trọng tâm của lần sửa đổi này là cải thiện môi trường đầu tư và rút ngắn thủ tục hành chính.

Điểm đáng chú ý là Luật Đầu tư sửa đổi tiếp tục nới lỏng thủ tục cho nhà đầu tư nước ngoài: đối với các ngành ngoài danh mục hạn chế, nhà đầu tư không cần phải có trước Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (Investment Registration Certificate, IRC) để thành lập doanh nghiệp, qua đó hình thành cơ chế “thành lập doanh nghiệp trước, hoàn thiện giấy chứng nhận sau”. Chỉ một số ngành nhạy cảm như quốc phòng, sân bay, cảng biển, viễn thông, xuất bản mới tiếp tục phải có chấp thuận chủ trương đầu tư trước. Ngoài ra, bản sửa đổi cũng bãi bỏ 38 ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện và thu hẹp phạm vi hạn chế của 20 ngành nghề khác. Các quy định liên quan đến ngành nghề kinh doanh có điều kiện được áp dụng từ ngày 01/7/2026.

2. Các trường hợp có thể sở hữu 100% vốn nước ngoài

2.1 Nguyên tắc chung

Theo logic cơ bản của cơ chế danh mục hạn chế, các ngành nghề không thuộc danh mục hạn chế tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài về nguyên tắc có thể được xem xét theo hướng cho phép nhà đầu tư nước ngoài sở hữu 100% vốn và áp dụng cùng điều kiện tiếp cận thị trường như nhà đầu tư Việt Nam. Tuy nhiên, hoạt động kinh doanh cụ thể vẫn phải đáp ứng các yêu cầu chung về điều kiện kinh doanh, đăng ký đầu tư, giấy phép ngành nghề, đất đai, môi trường, phòng cháy chữa cháy và các yêu cầu áp dụng khác.

2.2 Một số nhóm ngành điển hình

Trong thực tiễn, các nhóm ngành sau thường cho phép nhà đầu tư nước ngoài sở hữu 100% vốn:

  • Lĩnh vực sản xuất: sản xuất thông thường, sản xuất điện tử, thiết bị cơ khí, hàng tiêu dùng và các ngành tương tự thường không bị giới hạn tỷ lệ sở hữu nước ngoài. Chẳng hạn, đối với hoạt động phát điện(mã ngành VSIC 3511), phạm vi kinh doanh này không thuộc ngành có giới hạn tỷ lệ sở hữu nước ngoài trong danh mục hạn chế; Việt Nam cho phép nhà đầu tư nước ngoài sở hữu 100% vốn trong doanh nghiệp phát điện, và trên thực tế đã có nhiều nhà máy điện IPP/BOT 100% vốn nước ngoài. Cần lưu ý rằng hoạt động truyền tải và phân phối điện (mã 3512) từ lâu do lưới điện quốc gia thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) chi phối; Phụ lục của Luật Đầu tư bản 2025 vẫn đưa “sản xuất, truyền tải, phân phối và bán điện” vào nhóm hạn chế. Khả năng tham gia của nhà đầu tư nước ngoài vào khâu truyền tải, phân phối và tỷ lệ sở hữu tối đa cần được kiểm tra theo từng trường hợp, không nên đánh đồng với phát điện là không bị hạn chế.
  • Hoạt động thương mại: phần lớn hoạt động thương mại cho phép nhà đầu tư nước ngoài sở hữu 100% vốn, nhưng một số phân ngành phân phối và bán lẻ có thể chịu điều kiện riêng hoặc bị ràng buộc bởi cam kết điều ước quốc tế.
  • Một số ngành dịch vụ: ví dụ thương mại điện tử B2B, một số dịch vụ thương mại và dịch vụ hỗ trợ kinh doanh, nếu không thuộc ngành nghề tiếp cận có điều kiện thì có thể được sở hữu toàn bộ bởi nhà đầu tư nước ngoài.
  • Chế tạo thiết bị cao cấp: theo danh mục ngành cấm/hạn chế đầu tư được Việt Nam cập nhật cho năm 2026, hoạt động chế tạo thiết bị cao cấp không nằm trong phạm vi bị hạn chế trong toàn bộ chuỗi sản xuất.

2.3 Xu hướng đơn giản hóa thủ tục

Luật Đầu tư sửa đổi năm 2026 tiếp tục đơn giản hóa thủ tục thành lập đối với ngành nghề ngoài danh mục hạn chế. Trước đây, nhà đầu tư nước ngoài thường phải lần lượt có IRC và Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp (ERC) trước khi kinh doanh. Sau khi luật mới có hiệu lực, ngành nghề ngoài danh mục hạn chế có thể trực tiếp thành lập doanh nghiệp, đồng thời triển khai con dấu, mở tài khoản, ký kết hợp đồng và tuyển dụng nhân sự, theo hướng “đặt chân vào thị trường trước, hoàn thiện chứng nhận sau”. Cải cách này giúp rút ngắn đáng kể thời gian gia nhập thị trường Việt Nam của nhà đầu tư nước ngoài.

3. Các trường hợp bắt buộc liên doanh hoặc bị giới hạn tỷ lệ sở hữu

3.1 Hai tầng hạn chế đối với ngành tiếp cận có điều kiện

Đối với 59 ngành nghề tiếp cận có điều kiện quy định tại Phụ lục I, Mục B của Nghị định 31, nhà đầu tư nước ngoài không bị cấm tham gia, nhưng phải đáp ứng các điều kiện tiếp cận thị trường cụ thể. Các điều kiện này có thể bao gồm nhưng không giới hạn ở:

  • Tỷ lệ sở hữu vốn tối đa của nhà đầu tư nước ngoài
  • Hạn chế về hình thức đầu tư
  • Hạn chế về ngành nghề kinh doanhvà hoạt động đầu tư
  • Yêu cầu về năng lực tài chính của nhà đầu tư và đối tác
  • Các điều kiện khác theo điều ước quốc tế và pháp luật Việt Nam

Về tỷ lệ sở hữu, các hạn chế thường chia thành hai nhóm chính: một là đặt mức trần sở hữu cụ thể cho nhà đầu tư nước ngoài; hai là bắt buộc phải liên doanh với doanh nghiệp Việt Nam.

3.2 Giới hạn tỷ lệ sở hữu trong một số ngành trọng điểm

Dưới đây là một số giới hạn tỷ lệ sở hữu trong các ngành trọng điểm, dựa trên khung pháp lý tính đến giữa năm 2026:

(1) Ngành tài chính

  • Ngân hàng thương mại: tổng tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài không được vượt quá 30% vốn điều lệ của một ngân hàng thương mại Việt Nam. Tuy nhiên, trong một số trường hợp đặc biệt — ví dụ ngân hàng thương mại thuộc diện nhận chuyển giao bắt buộc và không phải ngân hàng do Nhà nước nắm trên 50% vốn điều lệ — tổng tỷ lệ sở hữu nước ngoài có thể vượt 30% nhưng không quá 49%.
  • Tổ chức tín dụng phi ngân hàng: tỷ lệ sở hữu nước ngoài tối đa là 50%.

(2) Chứng khoán

Tỷ lệ sở hữu nước ngoài trong công ty chứng khoán thường bị giới hạn ở mức 49%.

(3) Dịch vụ vận tải hàng không

Tỷ lệ sở hữu nước ngoài tối đa trong dịch vụ vận tải hàng không là 34%. Tính đến giữa năm 2026, Bộ Xây dựng Việt Nam đã đề xuất nâng trần này lên 49%, nhưng nghị định liên quan đến vận tải hàng không vẫn đang ở giai đoạn dự thảo.

(4) Dịch vụ viễn thông

Đối với dịch vụ viễn thông có hạ tầng mạng, tỷ lệ sở hữu nước ngoài thường bị giới hạn trong khoảng 49% đến 65%. Với dịch vụ viễn thông có hạ tầng cơ sở, trần sở hữu nước ngoài là 49% và bắt buộc phải liên doanh với doanh nghiệp Việt Nam.

(5) Dịch vụ logistics

Giới hạn tỷ lệ sở hữu trong ngành logistics khác nhau theo từng phân ngành. Đối với doanh nghiệp cung cấp dịch vụ xếp dỡ container, tỷ lệ sở hữu nước ngoài tối đa là 50%. Một số phân ngành logistics khác có thể có trần sở hữu nước ngoài là 49% hoặc 51%.

(6) Các ngành khác

  • Bảo hiểm: thuộc một trong 59 ngành nghề tiếp cận có điều kiện
  • Dịch vụ giáo dục: tỷ lệ sở hữu nước ngoài trong giáo dục đại học tối đa là 50%
  • Dịch vụ quảng cáo: tỷ lệ sở hữu nước ngoài tối đa là 49%, đồng thời bắt buộc liên doanh với doanh nghiệp Việt Nam
  • Bất động sản: dự án nhà ở cao cấp có tỷ lệ sở hữu nước ngoài tối đa là 49%

3.3 Các trường hợp bắt buộc liên doanh

Một số ngành không đặt trần tỷ lệ sở hữu nước ngoài cụ thể, nhưng pháp luật hoặc cam kết điều ước quốc tế của Việt Nam yêu cầu nhà đầu tư nước ngoài chỉ được tham gia dưới hình thức liên doanh với đối tác Việt Nam. Nhóm hạn chế này thường xuất phát từ cam kết dịch vụ của Việt Nam trong WTO và các hiệp định thương mại tự do — tức là thị trường được mở với điều kiện “hiện diện thương mại phải theo hình thức liên doanh”, nhưng không quy định trần tỷ lệ sở hữu nước ngoài. Nói cách khác, nhà đầu tư nước ngoài về mặt lý thuyết có thể nắm tỷ lệ đa số trong công ty liên doanh, nhưng bản thân cấu trúc “liên doanh” không thể bị bỏ qua.

  • Dịch vụ khai thuê hải quan: bản thân tỷ lệ sở hữu nước ngoài không có trần, nhưng nhà đầu tư nước ngoài phải liên doanh với doanh nghiệp Việt Nam để thành lập công ty khai thuê hải quan; không thể kinh doanh dưới hình thức 100% vốn nước ngoài.
  • Dịch vụ du lịch và lữ hành: theo cam kết WTO của Việt Nam, nhà đầu tư nước ngoài cung cấp dịch vụ lữ hành và điều hành tour phải thành lập doanh nghiệp liên doanh với đối tác Việt Nam; không đặt trần tỷ lệ vốn góp của nhà đầu tư nước ngoài, nhưng cấu trúc liên doanh là bắt buộc.

4. Ưu tiên áp dụng điều ước quốc tế

4.1 Cơ sở pháp lý

Theo nguyên tắc cơ bản của pháp luật Việt Nam, nếu điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên quy định đối xử thuận lợi hơn so với pháp luật trong nước, thì quy định của điều ước quốc tế được ưu tiên áp dụng. Việt Nam hiện đã ký kết và đưa vào hiệu lực nhiều hiệp định thương mại tự do, bao gồm Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), Hiệp định Thương mại tự do Liên minh châu Âu – Việt Nam (EVFTA) và Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP).

4.2 Tác động thực tế của cam kết điều ước

Cam kết trong điều ước quốc tế có thể mang lại đối xử thuận lợi hơn cho nhà đầu tư nước ngoài ở các khía cạnh sau:

  • Tỷ lệ sở hữu nước ngoài cao hơn: ví dụ, EVFTA cho phép nhà đầu tư EU thành lập liên doanh trong một số lĩnh vực dịch vụ nhất định và nắm giữ 51% vốn; trong một số trường hợp, EVFTA cho phép tỷ lệ sở hữu nước ngoài đạt 70%.
  • Điều kiện tiếp cận thị trường linh hoạt hơn: một số ngành tuy bị xếp vào nhóm tiếp cận có điều kiện theo pháp luật Việt Nam, nhưng theo cam kết điều ước quốc tế có thể được hưởng đối xử thuận lợi hơn.

4.3 Gợi ý thực tiễn

Khi đánh giá điều kiện tiếp cận của ngành mục tiêu, nhà đầu tư không nên chỉ dựa vào pháp luật nội địa của Việt Nam, mà cần đồng thời kiểm tra giữa quốc gia mang quốc tịch của nhà đầu tư và Việt Nam có hiệp định thương mại tự do đang có hiệu lực hay không, và hiệp định đó có đưa ra điều kiện tiếp cận thị trường thuận lợi hơn hay không. Các nhà đầu tư có quốc tịch khác nhau có thể chịu các mức trần sở hữu khác nhau trong cùng một ngành, do sự khác biệt trong cam kết điều ước quốc tế giữa quốc gia của họ và Việt Nam.

5. Yêu cầu tuân thủ về thủ tục

5.1 Ngưỡng kích hoạt thẩm định đầu tư nước ngoài

Theo Luật Đầu tư 2020, khi giao dịch đầu tư của nhà đầu tư nước ngoài đạt một số ngưỡng nhất định, nhà đầu tư phải nộp hồ sơ đến cơ quan kế hoạch và đầu tư cấp tỉnh (DPI) nơi doanh nghiệp mục tiêu đặt trụ sở để xin chấp thuận mua cổ phần/phần vốn góp (M&A Approval). Các trường hợp chính kích hoạt thủ tục này bao gồm:

  1. Doanh nghiệp mục tiêu hoạt động trong ngành nghề hạn chế tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài và khoản đầu tư làm tăng tỷ lệ sở hữu nước ngoài;
  2. Khoản đầu tư làm cho tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài tăng từ 50% trở xuống lên trên 50%, hoặc tiếp tục tăng trên nền tỷ lệ đã vượt 50%;
  3. Doanh nghiệp mục tiêu có quyền sử dụng đất tại đảo, xã biên giới, xã ven biển hoặc khu vực khác có thể ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh.

Luật Đầu tư 2020 đã điều chỉnh ngưỡng xác định “nhà đầu tư nước ngoài” từ mức “từ 51% trở lên” trước đây thành “trên 50%”. Việc điều chỉnh này khiến nhiều doanh nghiệp hơn bị xem là doanh nghiệp có vốn nước ngoài và phải tuân thủ thủ tục thẩm định tương ứng.

5.2 Thẩm định an ninh quốc gia

Trong thủ tục thẩm định đầu tư nước ngoài, DPI xem xét liệu khoản đầu tư có ảnh hưởng đến an ninh quốc gia và quốc phòng hay không. Đặc biệt, DPI sẽ rà soát doanh nghiệp mục tiêu có liên quan đến đất tại “khu vực nhạy cảm” hay không — chủ yếu là đất tại đảo, khu vực ven biển hoặc khu vực biên giới. Hiện Việt Nam chưa công bố văn bản lập pháp hoặc chính sách liệt kê cụ thể các khu vực nhạy cảm; việc xác định một khu vực có ảnh hưởng đến an ninh quốc gia trên thực tế do Bộ Quốc phòng và/hoặc Bộ Công an đánh giá.

5.3 Thẩm định tập trung kinh tế

Theo Luật Cạnh tranh Việt Nam (số 23/2018/QH14) và Nghị định số 35/2020/NĐ-CP, các giao dịch “tập trung kinh tế” đạt ngưỡng nhất định phải được thông báo cho Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia Việt Nam (Viet Nam Competition Commission, VCC) trước khi thực hiện. Các ngưỡng thông báo bao gồm:

  • Tổng giá trị tài sản tại thị trường Việt Nam đạt từ 3.000 tỷ VND trở lên;
  • Tổng doanh thu bán ra hoặc doanh số mua vào tại thị trường Việt Nam đạt từ 3.000 tỷ VND trở lên;
  • Giá trị giao dịch đạt từ 1.000 tỷ VND trở lên (chỉ áp dụng cho giao dịch trong nước);
  • Thị phần kết hợp của các bên tham gia giao dịch trên thị trường liên quan đạt từ 20% trở lên.

5.4 Chấp thuận chủ trương đầu tư

Theo Luật Đầu tư của Việt Nam, một số loại dự án đầu tư nhất định phải có chấp thuận chủ trương đầu tư (Investment Policy Approval, IPA). Tùy theo ngành nghề và quy mô đầu tư, cơ quan có thẩm quyền phê duyệt có thể là Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ hoặc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.

6. Cảnh báo tuân thủ đối với các hành vi né tránh rủi ro cao

6.1 Rủi ro pháp lý của việc đứng tên hộ cổ phần

Trong thực tiễn, một số nhà đầu tư nước ngoài tìm cách sử dụng cá nhân Việt Nam đứng tên hộ cổ phần để né tránh hạn chế tiếp cận thị trường. Cách làm này có rủi ro pháp lý rất cao.

Bộ luật Dân sự Việt Nam quy định giao dịch dân sự được xác lập nhằm che giấu một giao dịch khác có thể bị vô hiệu. Luật Đầu tư 2020 tiếp tục siết chặt quy định liên quan đến việc sử dụng người đứng tên Việt Nam để giúp nhà đầu tư nước ngoài tham gia ngành nghề bị hạn chế. Nếu việc đứng tên hộ bị xác định là nhằm né tránh điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài, các hợp đồng liên quan có thể bị tuyên vô hiệu hoặc không thể thực thi.

Do pháp luật Việt Nam chưa quy định rõ hiệu lực của thỏa thuận đứng tên hộ và án lệ thực tiễn phần lớn không ủng hộ cơ chế này, nhà đầu tư nước ngoài sử dụng mô hình đứng tên hộ phải đối mặt với rủi ro đáng kể. Ngay cả khi đã ký thỏa thuận đứng tên hộ, theo Điều 131 Bộ luật Dân sự, giao dịch vô hiệu không làm phát sinh hiệu lực pháp lý ngay từ đầu — cổ đông đứng tên được pháp luật công nhận là chủ sở hữu cổ phần, trong khi tư cách cổ đông của nhà đầu tư thực góp vốn không được công nhận về mặt pháp lý.

6.2 Cân nhắc thận trọng đối với cấu trúc sở hữu nhiều tầng

Trên thực tế cũng có trường hợp thiết lập nhiều tầng công ty nắm giữ nhằm né tránh hạn chế tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài — tức là đặt nhiều công ty holding ở giữa, các công ty này ngoài việc nắm giữ công ty con thì không thực hiện hoạt động kinh doanh khác, ngành nghề đăng ký không thuộc nhóm cấm hoặc hạn chế đối với vốn nước ngoài, trong khi công ty con lại thực hiện ngành nghề bị hạn chế.

Cấu trúc này cũng tiềm ẩn rủi ro tuân thủ cao. Khi thẩm định, cơ quan có thẩm quyền có thể xuyên qua nhiều tầng sở hữu để xem xét thuộc tính vốn nước ngoài của người kiểm soát thực sự cuối cùng. Khi thiết kế cấu trúc đầu tư, nhà đầu tư cần đánh giá đầy đủ tính khả thi pháp lý của các sắp xếp này và khả năng được chấp nhận trong thực tiễn quản lý.

7. Vanzbon hỗ trợ doanh nghiệp Trung Quốc hoàn tất tuân thủ tiếp cận thị trường tại Việt Nam như thế nào?

Khó khăn trong tiếp cận thị trường tại Việt Nam thường tập trung ở ba khâu: phân loại ngành nghề, thiết kế cấu trúc đầu tư và duy trì tuân thủ sau khi đi vào hoạt động. Vanzbon có đội ngũ địa phương tại Việt Nam, hỗ trợ doanh nghiệp nước ngoài dự kiến gia nhập thị trường Việt Nam từ giai đoạn đánh giá điều kiện tiếp cận, thiết kế cấu trúc đầu tư đến duy trì sau đăng ký:

  • Rà soát điều kiện tiếp cận ngành nghề: đối chiếu ngành mục tiêu với Phụ lục I của Nghị định số 31, đưa ra kết luận về việc có thể đầu tư 100% vốn nước ngoài hay không, có chạm trần tỷ lệ sở hữu hay bắt buộc liên doanh hay không.
  • Đối chiếu điều ước quốc tế: so sánh cam kết giữa nơi đặt chủ thể nắm vốn và Việt Nam trong các FTA như CPTPP, EVFTA, RCEP, đồng thời đánh giá khả năng hưởng điều kiện thuận lợi hơn thông qua cấu trúc Singapore, Hồng Kông hoặc các khu vực khác.
  • Thiết kế cấu trúc đầu tư: trong phạm vi trần sở hữu, thiết kế phương án 100% vốn nước ngoài, liên doanh hoặc hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC), đồng thời cảnh báo tuân thủ đối với các sắp xếp rủi ro cao như đứng tên hộ cổ phần hoặc sở hữu nhiều tầng.
  • Triển khai thủ tục tuân thủ: kiểm soát trình tự xử lý IRC/ERC, ngưỡng thẩm định đầu tư nước ngoài trên 50%, thông báo tập trung kinh tế và chấp thuận chủ trương đầu tư; hỗ trợ toàn bộ quy trình thành lập, khắc dấu, mở tài khoản ngân hàngvà chuyển vốn góp.
  • Duy trì tuân thủ sau thành lập: cung cấp nhắc nhở gia hạn giấy phép, xử lý thay đổi cổ phần và ngành nghề kinh doanh, cùng hỗ trợ tuân thủ trong quá trình vận hành về môi trường, quản lý lao động, thuế, ngoại hối và các lĩnh vực liên quan.

Nếu doanh nghiệp đã bước vào giai đoạn đàm phán cổ đông, soạn thảo thỏa thuận liên doanh, đăng ký công ty tại Việt Nam hoặc giao dịch M&A, nên hoàn tất trước việc rà soát điều kiện tiếp cận ngành nghề và tỷ lệ sở hữu nước ngoài, sau đó mới tiếp tục thiết lập pháp nhân và ký kết hợp đồng.

8. Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Các ngành không nằm trong danh mục cấm và danh mục tiếp cận có điều kiện tại Phụ lục I của Nghị định số 31 về nguyên tắc đều có thể cho phép nhà đầu tư nước ngoài sở hữu 100% vốn và được đối xử như nhà đầu tư trong nước. Sản xuất thông thường, sản xuất điện tử, thiết bị cơ khí, hàng tiêu dùng, phần lớn hoạt động thương mại và hoạt động phát điện (mã 3511) thường không bị giới hạn tỷ lệ sở hữu. Bước đầu tiên để xác định một ngành có thể đầu tư độc lập hay không là kiểm tra vị trí của ngành đó trong danh mục hạn chế.

Khi ngành mục tiêu thuộc nhóm tiếp cận có điều kiện và quy định liên quan đặt trần tỷ lệ sở hữu hoặc yêu cầu rõ ràng phải liên doanh, nhà đầu tư cần đưa đối tác Việt Nam vào cơ cấu. Các ví dụ điển hình gồm viễn thông có hạ tầng (trần 49% và bắt buộc liên doanh), dịch vụ quảng cáo, khai thuê hải quan (không có trần tỷ lệ nhưng phải liên doanh). Ngoài ra, phân phối bán lẻ, giáo dục, một số hoạt động vận tải và truyền thông thường cũng chỉ có thể tiếp cận thông qua cấu trúc liên doanh.

Có thể, tùy thuộc vào cam kết FTA giữa quốc gia/vùng lãnh thổ của nhà đầu tư và Việt Nam. Nếu điều ước quốc tế đưa ra đối xử thuận lợi hơn pháp luật trong nước của Việt Nam, điều ước sẽ được ưu tiên áp dụng — ví dụ EVFTA cho phép nhà đầu tư EU nắm 51% trong một số lĩnh vực dịch vụ nhất định. Các nhà đầu tư có quốc tịch khác nhau có thể chịu các mức trần khác nhau trong cùng một ngành, vì vậy cần so sánh cam kết điều ước áp dụng trước khi thiết kế cấu trúc.

Không nên và rủi ro pháp lý rất cao. Bộ luật Dân sự Việt Nam quy định giao dịch nhằm che giấu một giao dịch khác có thể bị vô hiệu; nếu thỏa thuận đứng tên hộ bị xác định là nhằm né tránh hạn chế tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài, các thỏa thuận liên quan có thể vô hiệu ngay từ đầu. Khi đó, người đứng tên về mặt pháp luật là chủ sở hữu cổ phần, còn tư cách cổ đông của nhà đầu tư thực góp vốn không được công nhận.

Khi khoản đầu tư làm tỷ lệ sở hữu nước ngoài tại doanh nghiệp mục tiêu vượt quá 50%, hoặc ngành mục tiêu thuộc ngành hạn chế tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài, hoặc doanh nghiệp mục tiêu nắm giữ đất có thể ảnh hưởng đến quốc phòng và an ninh quốc gia, nhà đầu tư phải nộp hồ sơ thẩm định cho DPI nơi doanh nghiệp mục tiêu đặt trụ sở. Trong đó, ngưỡng 50% là ngưỡng then chốt; một khi vượt ngưỡng này, giao dịch sẽ được xử lý theo thủ tục dành cho vốn nước ngoài.

9. Kết luận: Cân bằng giữa lợi thế chính sách và ranh giới tuân thủ trong tiếp cận thị trường tại Việt Nam

Cơ chế tiếp cận thị trường dành cho nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam được xây dựng trên nền tảng danh mục hạn chế theo Luật Đầu tư 2020, trong đó Nghị định 31 xác định cụ thể phạm vi ngành nghề chưa được tiếp cận và ngành nghề tiếp cận có điều kiện. Đối với các ngành không thuộc danh mục hạn chế, nhà đầu tư nước ngoài về nguyên tắc có thể sở hữu 100% vốn; đối với 59 ngành tiếp cận có điều kiện, nhà đầu tư phải tuân thủ trần tỷ lệ sở hữu hoặc yêu cầu liên doanh tương ứng.

Luật Đầu tư sửa đổi có hiệu lực năm 2026 tiếp tục đơn giản hóa thủ tục thành lập đối với các ngành ngoài danh mục hạn chế, phản ánh định hướng chính sách của Việt Nam trong việc cải thiện môi trường đầu tư nước ngoài. Đồng thời, các giới hạn tỷ lệ sở hữu trong những ngành then chốt như tài chính, viễn thông, hàng không, logistics vẫn tồn tại, và các yêu cầu thủ tục như thẩm định đầu tư nước ngoài (ngưỡng 50%) và thẩm định an ninh quốc gia vẫn cần được nhà đầu tư chú ý đầy đủ.

Đối với nhà đầu tư dự kiến gia nhập thị trường Việt Nam, việc hiểu chính xác và tuân thủ nghiêm khung pháp lý nêu trên không chỉ là nền tảng để tránh rủi ro pháp lý, mà còn là điều kiện tiên quyết để đạt được mục tiêu đầu tư.

Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm: Bài viết này được tổng hợp trên cơ sở các quy định pháp luật công khai và các diễn giải có thẩm quyền tính đến giữa năm 2026, chỉ nhằm mục đích tham khảo chuyên môn và không cấu thành ý kiến pháp lý. Quy định pháp luật có thể được sửa đổi theo thời gian; trước khi đưa ra quyết định đầu tư cụ thể, vui lòng tham khảo ý kiến luật sư có tư cách hành nghề tại Việt Nam.

Các bài viết liên quan

越南

Năm 2026 mở nhà hàng tại Việt Nam cần những giấy phép nào? Trước hết hãy xem mô hình cửa hàng, chủ thể kinh doanh và điều kiện mặt bằng

qiyezizhi

Giấy phép và chứng chỉ doanh nghiệp tại Việt Nam: Hướng dẫn toàn diện từ thiết kế điều kiện gia nhập đến duy trì tuân thủ

Macro shot of Vietnam Visa in passport sheet

Chứng nhận và Giấy phép Doanh nghiệp tại Việt Nam: Những yếu tố dễ bị nhà đầu tư bỏ qua trong quy trình tuân thủ pháp lý

Đặt lịch tư vấn miễn phí

Gặp gỡ đội ngũ chuyên gia của chúng tôi để nhận tư vấn chuyên sâu về gia nhập thị trường Việt Nam, tuân thủ thuế

Đăng ký công ty tại Việt Nam
© 2026 VANZBON. Đã đăng ký bản quyền.

Đặt lịch tư vấn miễn phí

Vanzbon cung cấp hỗ trợ tuân thủ toàn chuỗi, chuyên gia tư vấn phản hồi trong vòng 30 phút.

Vui lòng chọn dịch vụ *
  • Vui lòng chọn dịch vụ
  • Đăng ký công ty
  • Giấy phép kinh doanh
  • Tiếp cận thị trường
  • Nhân sự
  • Mở tài khoản ngân hàng
  • Dịch vụ lựa chọn địa điểm kinh doanh
  • Thuế và kế toán
  • Dịch vụ pháp lý
  • Dịch vụ visa
  • Khảo sát thị trường
  • Dịch vụ thư ký
  • Dịch vụ liên hệ chính phủ
  • Khác
Hướng dẫn thành lập công ty

Từ tư vấn miễn phí, đăng ký công ty, chuẩn bị hồ sơ, xin giấy phép, đăng ký thuế đến mở tài khoản ngân hàng và xin thị thực, chúng tôi đều cung cấp giải pháp toàn diện. Hãy để Vanzbon giúp bạn đơn giản hóa thủ tục, nâng cao hiệu quả, đảm bảo tuân thủ pháp lý và hỗ trợ doanh nghiệp thành công tại Việt Nam!

Hãy nói chuyện với chuyên gia:

+84 0886668937

vietnam@vanzbon.com

Dịch vụ thành lập doanh nghiệp tại Việt Nam

Vanzbon – đơn vị hàng đầu tại Việt Nam trong lĩnh vực thành lập doanh nghiệp và dịch vụ kinh doanh, cung cấp giải pháp toàn diện từ nghiên cứu thị trường, đăng ký công ty, xin giấy phép, tuân thủ thuế đến hỗ trợ vận hành, đảm bảo doanh nghiệp triển khai nhanh chóng, hoạt động hiệu quả và phát triển bền vững tại thị trường Việt Nam.

Việc chấm dứt hợp đồng lao động tại Việt Nam phải đồng thời đáp ứng ba điều kiện: có căn cứ thực chất hợp pháp, quy trình tuân thủ đúng luật và chứng cứ đầy đủ. Ngay cả khi doanh nghiệp cho rằng người lao động thực sự không đáp ứng yêu cầu công việc hoặc có hành vi vi phạm kỷ luật, việc thiếu sót trong thời hạn thông báo, cuộc họp kỷ luật, quyền giải trình của người lao động hoặc hồ sơ chứng cứ vẫn có thể khiến quyết định chấm dứt bị coi là trái pháp luật.

Bài viết này được xây dựng trên cơ sở Bộ luật Lao động (Bộ luật số 45/2019/QH14) và các văn bản chính thức liên quan, nhằm cung cấp cho doanh nghiệp một hướng dẫn tuân thủ có thể áp dụng trong thực tiễn. Nếu cần rà soát trước các quy chế thường xuyên như hợp đồng lao động, tiền lương, bảo hiểm xã hội, phái cử lao động và làm thêm giờ, doanh nghiệp có thể tham khảo hướng dẫn tuân thủ lao động tại Việt Nam năm 2026: hợp đồng lao động, tiền lương, bảo hiểm xã hội, phái cử và làm thêm giờ.

1. Các trường hợp chính dẫn đến chấm dứt quan hệ lao động tại Việt Nam

Trước hết, doanh nghiệp cần xác định chính xác tình huống của mình thuộc phương án chấm dứt nào. Mỗi phương án có căn cứ pháp lý, thời hạn thông báo, chủ thể tham gia và trách nhiệm thanh toán khác nhau:

STT Phương án chấm dứt Căn cứ pháp lý (Bộ luật Lao động)
1 Chấm dứt theo thỏa thuận Khoản 3 Điều 34
2 Hết hạn hợp đồng lao động xác định thời hạn Khoản 1 Điều 34
3 Người lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng Điều 35
4 Doanh nghiệp đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động theo luật Điều 36
5 Cắt giảm lao động do thay đổi cơ cấu, công nghệ, lý do kinh tế hoặc tổ chức lại doanh nghiệp Điều 42, Điều 43, Điều 44
6 Sa thải kỷ luật Điều 125

Lưu ý trọng yếu: không được trộn lẫn các phương án khác nhau. Ví dụ, nếu lý do chấm dứt xuất phát từ hành vi vi phạm kỷ luật của người lao động, doanh nghiệp cần áp dụng thủ tục sa thải kỷ luật, chứ không nên xử lý theo thủ tục đơn phương chấm dứt hợp đồng. Hai phương án này có căn cứ pháp lý, yêu cầu thông báo và trình tự xử lý khác nhau.

2. Doanh nghiệp đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động theo luật

2.1 Trong những trường hợp nào doanh nghiệp được đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động?

Theo khoản 1 Điều 36 Bộ luật Lao động, doanh nghiệp có thể đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trong các trường hợp pháp định sau:

1. Người lao động thường xuyên không hoàn thành công việc theo hợp đồng lao động. Việc đánh giá phải dựa trên tiêu chí trong quy chế đánh giá mức độ hoàn thành công việc của doanh nghiệp; khi xây dựng quy chế này, nếu có tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở thì doanh nghiệp phải tham khảo ý kiến của tổ chức đó;

2. Người lao động bị ốm đau hoặc tai nạn và sau thời hạn điều trị liên tục theo luật mà khả năng lao động vẫn chưa hồi phục;

3. Do thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh nguy hiểm, địch họa, hoặc do yêu cầu di dời, thu hẹp sản xuất kinh doanh theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền, doanh nghiệp đã thực hiện mọi biện pháp khắc phục cần thiết nhưng vẫn buộc phải giảm chỗ làm việc;

4. Người lao động không có mặt tại nơi làm việc sau khi hết thời hạn tạm hoãn thực hiện hợp đồng lao động theo Điều 31;

5. Người lao động đủ tuổi nghỉ hưu theo luật, trừ khi các bên có thỏa thuận khác;

6. Người lao động tự ý bỏ việc không có lý do chính đáng từ 5 ngày làm việc liên tục trở lên;

7. Người lao động cung cấp thông tin không trung thực khi giao kết hợp đồng lao động và việc này ảnh hưởng đến quyết định tuyển dụng của doanh nghiệp.

2.2 Cần thông báo trước bao lâu?

Theo khoản 2 Điều 36 Bộ luật Lao động, trừ các trường hợp được miễn thông báo theo luật và quy định riêng đối với một số ngành nghề đặc thù, thời hạn báo trước thường phụ thuộc vào thời hạn của hợp đồng:

Loại hợp đồng lao động Thời hạn báo trước
Hợp đồng không xác định thời hạn Ít nhất 45 ngày
Hợp đồng có thời hạn từ 12 đến 36 tháng Ít nhất 30 ngày
Hợp đồng có thời hạn dưới 12 tháng Ít nhất 3 ngày làm việc

Sai sót thường gặp: đối với thời hạn 45 ngày và 30 ngày, luật sử dụng khái niệm “ngày”, không phải “ngày làm việc”; chỉ thời hạn 3 ngày đối với hợp đồng dưới 12 tháng được quy định rõ là ngày làm việc. Trường hợp chấm dứt do người lao động ốm đau dài ngày theo điểm b khoản 1 Điều 36, thời hạn báo trước là ít nhất 3 ngày làm việc và không phụ thuộc vào loại hợp đồng. Một số ngành nghề, công việc đặc thù có thời hạn báo trước riêng.

• Các trường hợp không cần báo trước chỉ bao gồm: người lao động không quay lại làm việc sau khi hết thời hạn tạm hoãn thực hiện hợp đồng lao động, và người lao động tự ý bỏ việc không có lý do chính đáng từ 5 ngày làm việc liên tục trở lên. Việc đủ tuổi nghỉ hưu hoặc cung cấp thông tin sai khi tuyển dụng không thuộc nhóm miễn thông báo.

2.3 Những người lao động nào đang trong thời gian được bảo vệ khỏi đơn phương chấm dứt?

Theo Điều 37 Bộ luật Lao động, doanh nghiệp không được thực hiện quyền đơn phương chấm dứt theo Điều 36 trong các trường hợp sau:

• Người lao động đang bị ốm đau, tai nạn hoặc bệnh nghề nghiệp và đang điều trị, điều dưỡng theo chỉ định của cơ sở khám chữa bệnh có thẩm quyền, trừ trường hợp đáp ứng điều kiện về thời hạn điều trị dài ngày tại điểm b khoản 1 Điều 36;

• Người lao động đang nghỉ hằng năm, nghỉ việc riêng hoặc các kỳ nghỉ khác được doanh nghiệp đồng ý;

• Lao động nữ đang mang thai, người lao động đang nghỉ thai sản hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi.

Lưu ý đặc biệt:

• Trong thời gian mang thai, nghỉ thai sản và nuôi con dưới 12 tháng tuổi, doanh nghiệp không được đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động theo luật và cũng không được xử lý kỷ luật lao động trong thời gian bảo vệ này. Nếu người lao động có hành vi vi phạm trong thời gian được bảo vệ, doanh nghiệp có thể thu thập và cố định chứng cứ trước;

• Sau khi hết thời gian bảo vệ, nếu thời hiệu xử lý kỷ luật đã hết hoặc còn dưới 60 ngày, doanh nghiệp có thể gia hạn theo luật, nhưng thời gian gia hạn tối đa không quá 60 ngày.

2.4 Thông báo chấm dứt cần ghi rõ nội dung gì?

Doanh nghiệp cần gửi thông báo chấm dứt bằng văn bản cho người lao động theo luật. Để thuận tiện cho việc chứng minh về sau, thông báo nên nêu rõ lý do chấm dứt và căn cứ pháp lý, ngày hợp đồng chấm dứt hiệu lực, phương án thanh toán tiền lương và các khoản liên quan, đồng thời lưu giữ chứng cứ chứng minh người lao động đã nhận được thông báo.

3. Sa thải kỷ luật

3.1 Những hành vi vi phạm nào có thể áp dụng hình thức sa thải?

Theo Điều 125 Bộ luật Lao động, các hành vi vi phạm có thể áp dụng hình thức sa thải bao gồm:

1. Người lao động có hành vi trộm cắp, tham ô, đánh bạc, cố ý gây thương tích hoặc sử dụng ma túy tại nơi làm việc;

2. Người lao động tiết lộ bí mật kinh doanh, bí mật công nghệ, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ của doanh nghiệp, gây thiệt hại nghiêm trọng hoặc đe dọa gây thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng về tài sản, lợi ích của doanh nghiệp; quấy rối tình dục tại nơi làm việc nếu nội quy lao động đã có quy định cũng thuộc nhóm căn cứ pháp định này;

3. Người lao động đã bị xử lý kỷ luật kéo dài thời hạn nâng lương hoặc cách chức, trong thời gian chưa được xóa kỷ luật lại tái phạm cùng hành vi;

4. Kể từ ngày đầu tiên tự ý bỏ việc không có lý do chính đáng, người lao động nghỉ tổng cộng 5 ngày làm việc trong 30 ngày liên tục hoặc 20 ngày làm việc trong 365 ngày liên tục.

Khi hành vi của người lao động đáp ứng Điều 125, doanh nghiệp có thể áp dụng hình thức sa thải nhưng vẫn phải chứng minh lỗi của người lao động và hoàn tất thủ tục xử lý kỷ luật theo luật. Việc tạm đình chỉ công việc trong quá trình xác minh là biện pháp điều tra theo luật, không phải là một hình thức kỷ luật.

3.2 Doanh nghiệp cần chứng minh những sự kiện vi phạm và lỗi nào?

Doanh nghiệp cần chứng minh các yếu tố sau: sự kiện vi phạm, lỗi của người lao động, điều khoản nội quy lao động được áp dụng và việc hành vi đó đáp ứng điều kiện pháp định để áp dụng hình thức sa thải.

3.3 Cuộc họp xử lý kỷ luật cần được tổ chức như thế nào?

Theo Điều 122, Điều 123 Bộ luật Lao động và Nghị định số 145/2020/NĐ-CP Điều 70, việc sa thải kỷ luật cần được xử lý theo trình tự sau:

Trình tự xử lý: phát hiện và lập biên bản hành vi vi phạm → thu thập chứng cứ chứng minh lỗi của người lao động → thông báo cho các chủ thể phải tham dự trước ít nhất 5 ngày làm việc → tổ chức cuộc họp xử lý kỷ luật và bảo đảm quyền giải trình của người lao động → lập biên bản cuộc họp → ban hành và gửi quyết định bằng văn bản trong thời hiệu xử lý theo luật.

3.3.1 Thời hiệu xử lý:

• Thời hiệu xử lý đối với hành vi vi phạm thông thường là 6 tháng kể từ ngày xảy ra hành vi vi phạm;

• Đối với hành vi liên quan trực tiếp đến tài chính, tài sản hoặc tiết lộ bí mật công nghệ, bí mật kinh doanh, thời hiệu xử lý là 12 tháng;

• Khi hết thời gian bảo vệ mà thời hiệu xử lý đã hết hoặc còn dưới 60 ngày, doanh nghiệp có thể kéo dài thời hiệu xử lý, nhưng thời hạn gia hạn tối đa không quá 60 ngày;

• Quyết định xử lý kỷ luật phải được ban hành trong thời hiệu nói trên. Pháp luật không quy định một thời hạn thống nhất kiểu “ban hành quyết định trong 30 ngày sau cuộc họp”.

3.3.2 Thành phần tham dự và yêu cầu thông báo theo luật:

Doanh nghiệp phải thông báo nội dung, thời gian, địa điểm cuộc họp, họ tên người lao động bị xử lý và hành vi bị cho là vi phạm cho các chủ thể phải tham dự trước ít nhất 5 ngày làm việc, đồng thời bảo đảm các chủ thể đó nhận được thông báo;

• Thành phần tham dự theo luật bao gồm người lao động và tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở mà người lao động là thành viên; nếu người lao động dưới 15 tuổi thì còn bao gồm người đại diện theo pháp luật;

• Người lao động có quyền tự mình giải trình hoặc nhờ luật sư, tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở hỗ trợ giải trình;

• Sau khi doanh nghiệp đã thông báo hợp lệ, nếu các chủ thể phải tham dự không xác nhận tham dự hoặc vắng mặt, doanh nghiệp vẫn có thể tổ chức cuộc họp theo thời gian, địa điểm đã thông báo;

• Nội dung cuộc họp phải được lập thành biên bản và thông qua trước khi kết thúc cuộc họp. Nếu người tham dự từ chối ký, người ghi biên bản cần ghi rõ họ tên người từ chối ký và lý do; việc từ chối ký tự thân không đương nhiên làm thủ tục vô hiệu;

• Quyết định xử lý kỷ luật phải do người có thẩm quyền ban hành trong thời hiệu xử lý theo luật và được gửi cho các chủ thể phải tham dự cuộc họp kỷ luật.

3.4 Các vấn đề thường gặp

Nội quy lao động chưa được xây dựng, lấy ý kiến, thông báo cho người lao động hoặc niêm yết tại vị trí cần thiết theo luật;

• Thông báo họp không đủ 5 ngày làm việc hoặc không chứng minh được các chủ thể phải tham dự đã nhận thông báo;

• Không tạo cơ hội cho người lao động trình bày và giải trình;

• Người lao động là thành viên của tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở nhưng doanh nghiệp không thông báo cho tổ chức đó theo luật;

• Biên bản cuộc họp không đầy đủ hoặc sau khi người tham dự từ chối ký, biên bản không ghi họ tên và lý do từ chối ký;

• Quyết định xử lý kỷ luật được ban hành quá thời hiệu xử lý theo luật.

4. Cắt giảm lao động vì lý do kinh tế và tổ chức lại doanh nghiệp

4.1 Trường hợp áp dụng

Bộ luật Lao động quy định riêng cho hai nhóm tình huống:

• Điều 42 áp dụng đối với thay đổi cơ cấu tổ chức hoặc tổ chức lao động, thay đổi quy trình sản xuất kinh doanh hoặc máy móc thiết bị công nghệ, thay đổi sản phẩm hoặc cơ cấu sản phẩm, cũng như các nguyên nhân về cơ cấu, công nghệ hoặc kinh tế như khủng hoảng, suy thoái kinh tế hoặc chính sách điều chỉnh cơ cấu kinh tế của Nhà nước;

• Điều 43 áp dụng đối với chia, tách, hợp nhất, sáp nhập, bán, cho thuê, chuyển đổi loại hình doanh nghiệp hoặc chuyển quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản của doanh nghiệp, hợp tác xã.

4.2 Xây dựng phương án sử dụng lao động

Theo Điều 42 đến Điều 44, khi những thay đổi liên quan ảnh hưởng đến việc làm của nhiều người lao động, doanh nghiệp cần xây dựng phương án sử dụng lao động, bao gồm:

• Danh sách người lao động tiếp tục được sử dụng, được đào tạo lại để tiếp tục sử dụng hoặc chuyển sang làm việc không trọn thời gian;

• Danh sách người lao động nghỉ hưu;

• Danh sách người lao động phải chấm dứt hợp đồng lao động;

• Quyền và nghĩa vụ của doanh nghiệp, người lao động và các bên liên quan trong quá trình thực hiện phương án;

• Biện pháp thực hiện và nguồn kinh phí.

Khi xây dựng phương án sử dụng lao động, nếu doanh nghiệp có tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở thì cần trao đổi ý kiến với tổ chức đó. Sau khi phương án được thông qua, doanh nghiệp phải công khai cho người lao động trong vòng 15 ngày.

4.3 Tổ chức đại diện người lao động và thủ tục thông báo

Khi cắt giảm lao động do thay đổi cơ cấu, công nghệ hoặc lý do kinh tế theo Điều 42, doanh nghiệp cần trao đổi trước với tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở mà người lao động là thành viên nếu doanh nghiệp có tổ chức đó, đồng thời thông báo cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và người lao động bị ảnh hưởng trước ít nhất 30 ngày.

Các trường hợp chia, hợp nhất, bán, cho thuê, chuyển đổi loại hình doanh nghiệp hoặc chuyển quyền tài sản theo Điều 43 không áp dụng quy tắc thông báo thống nhất 30 ngày tại khoản 6 Điều 42. Doanh nghiệp cần tập trung xây dựng và thực hiện phương án sử dụng lao động theo Điều 43 và Điều 44.

4.4 Cách tính trợ cấp mất việc làm

Theo Điều 47 Bộ luật Lao động, nếu người lao động đã làm việc thường xuyên cho doanh nghiệp từ đủ 12 tháng trở lên và bị mất việc do các trường hợp tại Điều 42 hoặc Điều 43, doanh nghiệp phải chi trả trợ cấp mất việc làm: mỗi năm làm việc được trả 1 tháng tiền lương, nhưng tối thiểu bằng 2 tháng tiền lương. Thời gian tính trợ cấp cần trừ đi thời gian người lao động đã tham gia bảo hiểm thất nghiệp, cũng như thời gian làm việc đã được doanh nghiệp chi trả trợ cấp thôi việc hoặc trợ cấp mất việc làm.

Khi đánh giá chi phí cắt giảm lao động hoặc tái cơ cấu, doanh nghiệp sản xuất cũng có thể kết hợp hướng dẫn tính chi phí nhân sự trong sản xuất tại Việt Nam: tiền lương, bảo hiểm xã hội, làm thêm giờ và chỗ ở để tính đồng bộ chi phí lao động thường xuyên và chi phí chấm dứt.

5. Sau khi quan hệ lao động kết thúc: thanh toán và xử lý hồ sơ

5.1 Khi nào phải thanh toán tiền lương, trợ cấp và các khoản liên quan?

Theo khoản 1 Điều 48 Bộ luật Lao động:

• Hai bên phải thanh toán đầy đủ các khoản có liên quan đến quyền lợi của mỗi bên trong vòng 14 ngày làm việc kể từ ngày chấm dứt hợp đồng lao động;

• Trường hợp doanh nghiệp chấm dứt hoạt động, thay đổi cơ cấu hoặc công nghệ, vì lý do kinh tế, tổ chức lại doanh nghiệp, hoặc do thiên tai, hỏa hoạn, địch họa, dịch bệnh nguy hiểm và các trường hợp pháp định khác, thời hạn có thể kéo dài nhưng tối đa không quá 30 ngày.

5.2 Sổ bảo hiểm xã hội điện tử và xác nhận thời gian đóng bảo hiểm

Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 (Luật số 41/2024/QH15) có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2025. Luật này không thống nhất bãi bỏ các biểu mẫu báo giảm lao động hiện hành, cũng không quy định doanh nghiệp bắt buộc phải chuyển sang “biểu mẫu mới sau ngày 1 tháng 7 năm 2025” mới được tiếp nhận thủ tục nghỉ việc. Doanh nghiệp cần thực hiện theo quy trình và biểu mẫu hiện hành do cơ quan bảo hiểm xã hội Việt Nam công bố tại từng thời điểm.

Các nội dung của luật mới liên quan trực tiếp đến thủ tục nghỉ việc bao gồm:

• Người sử dụng lao động phải phối hợp với cơ quan bảo hiểm xã hội để xác nhận thời gian đóng bảo hiểm xã hội của người lao động khi hợp đồng lao động chấm dứt;

• Người sử dụng lao động phải phối hợp với cơ quan bảo hiểm xã hội để trả lại sổ bảo hiểm xã hội giấy cho người lao động;

• Sổ bảo hiểm xã hội điện tử và sổ bảo hiểm xã hội giấy có giá trị pháp lý như nhau; sổ bảo hiểm xã hội điện tử được triển khai chậm nhất từ ngày 1 tháng 1 năm 2026, còn sổ giấy được cấp khi người tham gia bảo hiểm có yêu cầu.

5.3 Doanh nghiệp còn phải hoàn tất những thủ tục nghỉ việc nào?

Sắp xếp hoạt động Cách xử lý địa chỉ
Công ty công nghệ đặt trụ sở tại văn phòng chia sẻ, đội ngũ làm việc tại một văn phòng khác Kiểm tra văn phòng thực tế có cần đăng ký là địa điểm kinh doanh hay không
Công ty thương mại đặt trụ sở tại tòa nhà văn phòng, hàng hóa được lưu tại kho Xử lý riêng trụ sở chính và sắp xếp kho bãi
Doanh nghiệp sản xuất đặt trụ sở tại khu đô thị, nhà máy nằm trong khu công nghiệp Quản lý nhà máy riêng như địa điểm dự án và địa điểm sản xuất
Doanh nghiệp thương mại điện tử tách riêng trụ sở, chăm sóc khách hàng và kho đổi trả Đánh giá đăng ký và giấy phép theo chức năng thực tế của từng địa điểm
Công ty nhà hàng tách riêng trụ sở và cửa hàng Cửa hàng không thể chỉ dựa vào đăng ký trụ sở để bao phủ hoạt động kinh doanh

6. Doanh nghiệp cần lưu giữ những chứng cứ nào

Doanh nghiệp cần lưu giữ chứng cứ tương ứng với từng phương án chấm dứt và kiểm tra theo danh sách sau:

Phương án chấm dứt Chứng cứ về lý do Chứng cứ về thủ tục Chứng cứ thanh toán
Không hoàn thành công việc Tiêu chí đánh giá hiệu quả công việc và hồ sơ ban hành; kết quả đánh giá định kỳ; kế hoạch cải thiện và hồ sơ hướng dẫn; ghi nhận bằng văn bản về việc không đạt yêu cầu Hồ sơ lấy ý kiến tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở khi xây dựng tiêu chí hiệu quả công việc (nếu có); thông báo chấm dứt và chứng từ giao nhận Chứng từ thanh toán tiền lương và trợ cấp; hồ sơ xác nhận thời gian đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp
Ốm đau dài ngày Chẩn đoán, thời hạn điều trị và tài liệu chứng minh khả năng lao động chưa hồi phục do cơ sở y tế cấp Chứng cứ về loại hợp đồng; thông báo chấm dứt và hồ sơ giao nhận Bảng giao nhận tiền lương, bảo hiểm và hồ sơ
Sa thải kỷ luật Biên bản vi phạm, camera, lời khai nhân chứng, giải trình bằng văn bản của người lao động; nội quy lao động và hồ sơ thông báo, niêm yết Thông báo họp và giao nhận; hồ sơ giải trình; biên bản cuộc họp; quyết định kỷ luật và giao nhận Hồ sơ thanh toán lương và bảo hiểm; biên bản xác nhận quyết toán cuối cùng
Cắt giảm lao động vì lý do kinh tế Văn bản quyết định thay đổi cơ cấu, công nghệ hoặc tài liệu chứng minh lý do kinh tế Phương án sử dụng lao động; hồ sơ trao đổi ý kiến; thông báo 30 ngày trong trường hợp Điều 42 Cách tính trợ cấp mất việc và chứng từ thanh toán
Chấm dứt theo thỏa thuận Hồ sơ quá trình thương lượng Thỏa thuận chấm dứt có chữ ký của hai bên và tài liệu ủy quyền ký kết Hồ sơ thanh toán theo thỏa thuận; xác nhận của hai bên về các khoản đã thanh toán

Các nội dung dưới đây là khuyến nghị quản lý chứng cứ của doanh nghiệp. Thời hạn lưu giữ cụ thể cần được xác định cùng với quy định về tranh chấp lao động, tiền lương và bảo hiểm xã hội, thuế, hồ sơ nhân sự và dữ liệu cá nhân:

1. Chứng cứ bằng văn bản: hợp đồng lao động, nội quy lao động, hồ sơ đánh giá, thông báo và tài liệu họp cần được lưu thành hồ sơ có thể tra cứu; khi tranh chấp đã phát sinh hoặc có thể dự kiến một cách hợp lý, không nên xóa các tài liệu liên quan;

2. Chứng cứ điện tử: email, hệ thống nội bộ và tin nhắn trao đổi tức thời cần được lưu giữ ở mức tối đa dưới dạng tệp gốc, có thông tin thời gian và đầy đủ bối cảnh;

3. Tư liệu âm thanh, hình ảnh: camera, ghi âm và ghi hình cần được lưu bản gốc, thời điểm tạo và hồ sơ quá trình trích xuất, đồng thời tuân thủ yêu cầu về dữ liệu cá nhân và quản lý giám sát;

4. Chứng cứ giao nhận: có thể sử dụng ký nhận của người lao động, bưu gửi hoặc chuyển phát có thể tra cứu, email, thông báo trên hệ thống nội bộ và các phương thức khác. Nếu người lao động từ chối nhận, doanh nghiệp có thể lập ghi nhận cùng thời điểm và củng cố chứng cứ bằng người làm chứng, gửi lại qua bưu chính hoặc phương thức xác minh khác; luật không có quy định thống nhất bắt buộc phải dùng thư bảo đảm có khai giá hoặc phải có hai người làm chứng.

7. Sai sót thường gặp và hậu quả của việc chấm dứt trái pháp luật

7.1 Doanh nghiệp thường mắc sai sót thủ tục nào khi chấm dứt hợp đồng lao động?

STT Sai sót điển hình Hậu quả
1 Không phân biệt đơn phương chấm dứt của doanh nghiệp, sa thải kỷ luật và cắt giảm vì lý do kinh tế; trộn lẫn thủ tục Có thể khiến việc chấm dứt bị xác định là trái pháp luật
2 Có lý do chấm dứt nhưng chứng cứ không đủ Doanh nghiệp không hoàn thành nghĩa vụ chứng minh theo luật
3 Hiểu nhầm 30 ngày, 45 ngày là ngày làm việc Có thể dẫn đến thiếu thời hạn báo trước
4 Sa thải kỷ luật mà không tổ chức cuộc họp kỷ luật, ban hành quyết định trực tiếp Có thể cấu thành vi phạm thủ tục
5 Đơn phương chấm dứt hoặc xử lý kỷ luật trong thời gian mang thai, nghỉ thai sản hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi Có thể cấu thành chấm dứt hoặc xử lý kỷ luật trái pháp luật và phát sinh trách nhiệm tương ứng
6 Không thanh toán trong thời hạn luật định hoặc không kịp thời xác nhận thời gian đóng bảo hiểm xã hội Có thể bị yêu cầu thanh toán bổ sung, thực hiện bổ sung và chịu trách nhiệm xử phạt hành chính

7.2 Doanh nghiệp phải chịu hậu quả pháp lý nào nếu đơn phương chấm dứt trái pháp luật?

Theo Điều 41 Bộ luật Lao động, doanh nghiệp đơn phương chấm dứt trái pháp luật có thể phải chịu các trách nhiệm sau:

1. Về nguyên tắc, phải khôi phục quan hệ lao động, trả tiền lương trong thời gian người lao động không được làm việc, đóng bổ sung bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp cho thời gian đó, đồng thời trả thêm ít nhất 2 tháng tiền lương theo hợp đồng lao động;

2. Nếu không bảo đảm đủ thời hạn báo trước, phải trả thêm khoản tiền lương tương ứng với thời gian thiếu báo trước;

3. Nếu người lao động không muốn tiếp tục làm việc, ngoài các khoản nêu trên, doanh nghiệp còn phải trả trợ cấp thôi việc theo luật;

4. Nếu doanh nghiệp không muốn nhận lại người lao động và người lao động đồng ý, ngoài các khoản nêu trên và trợ cấp thôi việc, hai bên còn phải thỏa thuận khoản bồi thường bổ sung, nhưng khoản này không được thấp hơn 2 tháng tiền lương theo hợp đồng lao động.

7.3 Khi nào việc chấm dứt trái pháp luật có thể liên quan đến trách nhiệm hình sự?

Theo Văn bản hợp nhất Bộ luật Hình sự số 135/VBHN-VPQH Điều 162, bất kỳ người nào vì vụ lợi hoặc động cơ cá nhân khác mà sa thải người lao động trái pháp luật, ra quyết định buộc thôi việc trái pháp luật đối với công chức, viên chức, hoặc cưỡng ép, đe dọa buộc họ thôi việc và gây hậu quả nghiêm trọng thì có thể phải chịu trách nhiệm hình sự. Điều khoản này không chỉ giới hạn ở người quản lý doanh nghiệp và cũng không yêu cầu người lao động phải tự sát mới cấu thành tội phạm cơ bản; việc người bị sa thải tự sát là một tình tiết tăng nặng. Trách nhiệm hình sự chỉ áp dụng khi đáp ứng đầy đủ cấu thành tội phạm, không phải là hậu quả đương nhiên của mọi trường hợp chấm dứt trái pháp luật.

8. Danh sách kiểm tra thủ tục và chứng cứ trước khi doanh nghiệp chấm dứt lao động

Trước khi ra quyết định chấm dứt, doanh nghiệp nên kiểm tra từng mục dưới đây (bản tháng 7 năm 2026):

□ Bước 1: Xác định phương án chấm dứt — thuộc trường hợp doanh nghiệp đơn phương chấm dứt, sa thải kỷ luật hay cắt giảm lao động vì lý do kinh tế?

□ Bước 2: Rà soát căn cứ pháp định — tình huống có đáp ứng đầy đủ các yếu tố cấu thành theo điều khoản tương ứng của Bộ luật Lao động hay không?

□ Bước 3: Kiểm tra các hạn chế bảo vệ đặc biệt — người lao động có đang mang thai, nghỉ thai sản hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi hay không? Có đang trong thời gian điều trị hoặc nghỉ phép được bảo vệ theo luật hay không?

□ Bước 4: Xác nhận thủ tục thông báo hoặc họp — cách tính thời hạn thông báo đã chính xác chưa? Cuộc họp kỷ luật đã được thông báo trước ít nhất 5 ngày làm việc chưa? Đã thông báo cho tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở của người lao động theo luật hay chưa, nếu áp dụng?

□ Bước 5: Rà soát mức độ đầy đủ của chứng cứ — chứng cứ về lý do và chứng cứ về thủ tục có đầy đủ để doanh nghiệp hoàn thành nghĩa vụ chứng minh trong tranh chấp hay không?

□ Bước 6: Xác định phương án thanh toán — tiền lương, trợ cấp, thời gian đóng bảo hiểm xã hội và bảo hiểm thất nghiệp sẽ được xác nhận và xử lý như thế nào?

9. Vanzbon hỗ trợ doanh nghiệp xử lý việc chấm dứt hợp đồng lao động tại Việt Nam như thế nào?

Đội ngũ Việt Nam của Vanzbon có thể kết hợp nguyên nhân chấm dứt, tình trạng của người lao động và cách sắp xếp hợp đồng lao động để hỗ trợ doanh nghiệp rà soát phương án chấm dứt và thủ tục cần thực hiện, bao gồm:

• Xác định nên áp dụng thủ tục chấm dứt theo thỏa thuận, doanh nghiệp đơn phương chấm dứt, sa thải kỷ luật hay cắt giảm lao động vì lý do kinh tế

• Rà soát căn cứ chấm dứt, thời hạn thông báo, giới hạn bảo vệ đặc biệt và yêu cầu tham gia của tổ chức đại diện người lao động

• Kiểm tra mức độ đầy đủ của hồ sơ đánh giá hiệu suất, tài liệu vi phạm, biên bản họp, chứng từ giao nhận và các chứng cứ khác

• Hỗ trợ chuẩn bị thông báo chấm dứt, quyết định kỷ luật, thỏa thuận chấm dứt theo thỏa thuận và tài liệu họp liên quan

• Rà soát tiền lương, ngày nghỉ hằng năm chưa sử dụng, trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc và thủ tục bảo hiểm xã hội

• Đưa ra khuyến nghị về rủi ro chấm dứt trái pháp luật, trách nhiệm bồi thường có thể phát sinh và xử lý tranh chấp về sau

Trước khi gửi thông báo chấm dứt hoặc tổ chức cuộc họp xử lý kỷ luật, doanh nghiệp có thể nộp hợp đồng lao động, sổ tay nhân viên, hồ sơ đánh giá, tài liệu vi phạm và phương án chấm dứt dự kiến để rà soát, qua đó tránh làm tăng rủi ro tranh chấp do chọn sai phương án hoặc thiếu thủ tục.

10. Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Trong thời gian thử việc, mỗi bên đều có thể hủy bỏ hợp đồng thử việc hoặc hủy bỏ thỏa thuận thử việc trong hợp đồng lao động mà không cần báo trước và không phải bồi thường. Pháp luật không yêu cầu doanh nghiệp phải chứng minh người lao động “không đạt yêu cầu tuyển dụng” hoặc phải được người lao động đồng ý; tuy nhiên doanh nghiệp vẫn phải thanh toán tiền lương thử việc cho thời gian người lao động đã làm việc.

Doanh nghiệp cần gửi thông báo họp cho các chủ thể phải tham dự trước ít nhất 5 ngày làm việc và bảo đảm họ nhận được thông báo. Nếu người lao động hoặc các chủ thể phải tham dự khác đã nhận thông báo hợp lệ nhưng không xác nhận tham gia hoặc vắng mặt, doanh nghiệp có thể tổ chức cuộc họp theo thời gian, địa điểm đã thông báo. Doanh nghiệp cần lưu hồ sơ gửi thông báo và ghi nhận việc vắng mặt, đồng thời bảo lưu cơ hội giải trình mà người lao động có theo luật trong cuộc họp. Pháp luật không có quy định thống nhất bắt buộc phải có hai người làm chứng, cũng không quy định thời hạn giải trình bằng văn bản tối thiểu 3 ngày làm việc.

Không thể kết luận một cách chung chung rằng “từ chối nhận thì không ảnh hưởng đến hiệu lực”. Doanh nghiệp vẫn phải chứng minh mình đã thực hiện nghĩa vụ thông báo bằng văn bản và giao nhận theo quy định áp dụng. Có thể kết hợp ký nhận của người lao động, bưu gửi hoặc chuyển phát có thể tra cứu, email, thông báo trên hệ thống nội bộ, ghi nhận việc từ chối nhận và các phương thức khác để hình thành chứng cứ. Pháp luật không có yêu cầu thống nhất bắt buộc phải sử dụng thư bảo đảm có khai giá và có hai người không có lợi ích liên quan làm chứng.

Doanh nghiệp nên lưu tiêu chí đánh giá hiệu quả công việc, hồ sơ xây dựng và ban hành tiêu chí, tài liệu chứng minh người lao động đã biết tiêu chí, kết quả đánh giá của từng kỳ đánh giá, kế hoạch cải thiện và hồ sơ hướng dẫn, cũng như tài liệu bằng văn bản phản hồi cho người lao động về kết quả không đạt yêu cầu. Nếu doanh nghiệp có tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở, cũng cần lưu hồ sơ lấy ý kiến của tổ chức đó khi xây dựng quy chế đánh giá hiệu quả công việc.

Tối thiểu nên bao gồm việc hai bên tự nguyện chấm dứt quan hệ lao động, ngày chấm dứt, các khoản tiền lương và ngày nghỉ hằng năm chưa sử dụng, trợ cấp thôi việc hoặc khoản chi trả theo thỏa thuận, phương án xác nhận thời gian đóng bảo hiểm xã hội và bảo hiểm thất nghiệp, bàn giao hồ sơ và phương thức xử lý tranh chấp. Hai bên có thể xác nhận các khoản đã thanh toán, nhưng thỏa thuận không nên loại trừ các quyền bắt buộc mà người lao động được hưởng theo luật.

11. Kết luận: trước khi chấm dứt hợp đồng lao động, cần rà soát phương án, thủ tục và chứng cứ

Đối với việc chấm dứt hợp đồng lao động tại Việt Nam, căn cứ thực chất, thủ tục pháp định và hồ sơ chứng cứ là ba yếu tố không thể thiếu. Chọn sai phương án, thiếu thủ tục hoặc không đủ chứng cứ đều có thể khiến việc chấm dứt bị xác định là trái pháp luật, khiến doanh nghiệp đối mặt với rủi ro khôi phục quan hệ lao động hoặc bồi thường thiệt hại.

Doanh nghiệp nên lồng ghép yêu cầu tuân thủ vào quản trị hằng ngày thay vì chỉ chuẩn bị khi sắp chấm dứt hợp đồng. Trong các tình huống có người lao động thuộc nhóm được bảo vệ đặc biệt, cắt giảm lao động tập thể hoặc ranh giới pháp lý chưa rõ, doanh nghiệp nên tham vấn luật sư hoặc cơ quan quản lý lao động tại địa phương trước khi đưa ra quyết định chính thức.

Khi liên quan đến tranh chấp lao động phức tạp hoặc thiết kế quy trình, doanh nghiệp có thể kết hợp dịch vụ pháp lý tại Việt Nam để tiếp tục rà soát phương án áp dụng, thẩm quyền ký tài liệu và hồ sơ chứng cứ.

Hãy nói chuyện với chuyên gia:

+84 0886668937

vietnam@vanzbon.com

Hãy nói chuyện với chuyên gia:

+84 0886668937

vietnam@vanzbon.com